Cơ Chế CBAM là gì ? Giải Pháp Cho Doanh Nghiệp Việt Nam

Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng khắt khe về môi trường và phát thải carbon, CBAM – là một ví dụ điển hình. Đối với các doanh nghiệp, hiểu rõ CBAM là gì, ai bị ảnh hưởng, và giải pháp nào khả thi nhất là vô cùng quan trọng để doanh nghiệp không mất thị phần trên quốc tế. Bài viết này sẽ chia sẻ về các khía cạnh trên, đặc biệt tập trung vào điện mặt trời áp mái như một giải pháp xanh hiệu quả.

CBAM là gì?

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) là một cơ chế do EU thiết lập. Theo đó, EU sẽ đánh thuế carbon đối với tất cả hàng hóa xuất khẩu sang thị trường này dựa trên cường độ phát thải khí nhà kính trong quy trình sản xuất tại nước sở tại.

CBAM ban đầu sẽ áp dụng đối với các hàng hóa nhập khẩu có nguy cơ ô nhiễm cao như thép, xi măng, phân bón, nhôm, điện và hydro và có khả năng mở rộng ra cả hóa chất hữu cơ, nhựa và ammonia. Các nhà nhập khẩu sẽ phải báo cáo lượng khí thải có trong hàng hóa nhập khẩu, nếu lượng khí thải này vượt quá tiêu chuẩn của EU, họ sẽ phải mua “chứng chỉ khí thải” theo mức giá carbon hiện nay tại EU.

Từ năm 2026, doanh nghiệp sẽ phải mua chứng chỉ CBAM để bù trừ lượng phát thải với mức giá hiện tại dao động khoảng 75 euro/tấn CO2.

CBAM là bước đi mạnh mẽ trong nỗ lực cắt giảm khí thải toàn cầu, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi xanh – giảm phát thải, sử dụng năng lượng sạch hơn, và tăng tính minh bạch trong chuỗi cung ứng.

CBAM sẽ ảnh hưởng đến những doanh nghiệp nào?

Doanh nghiệp bị ảnh hưởng trực tiếp

Từ tháng 10/2023, phạm vi áp dụng của CBAM là các ngành có cường độ phát thải cao, bao gồm 6 lĩnh vực chính:

• Thép
• Xi măng
• Nhôm
•  Điện
•  Phân bón
•  Hydro 

Trong tương lai, CBAM sẽ không dừng lại ở 6 ngành hàng này, EU đã lên lộ trình mở rộng áp dụng sang các lĩnh vực như hóa chất, dệt may, da giày và ô tô trong giai đoạn 2030-2034

Thách thức đối với các doanh nghiệp Việt

CBAM có thể làm tăng chi phí xuất khẩu do thuế carbon hoặc chi phí mua chứng chỉ, làm tăng giá thành sản phẩm — dẫn đến giảm sức cạnh tranh so với các đối thủ đã áp dụng sớm các biện pháp giảm phát thải hoặc sử dụng năng lượng tái tạo. Ngoài ra, nếu không đáp ứng minh bạch và báo cáo phát thải, sản phẩm có th ể bị từ chối nhập khẩu hoặc không được tham gia vào chuỗi cung ứng ở EU. 

Hiện nay, còn nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn còn tâm lý e ngại, hoặc chưa đủ nguồn lực để tiến hành chuyển đổi sang sản xuất xanh, vốn là một quá trình đòi hỏi nguồn tài chính lớn và áp dụng nhiều công nghệ cao. Việc truy xuất dữ liệu phát thải từ các nguyên liệu đầu vào, năng lượng sử dụng (điện, nhiên liệu hóa thạch…), cũng như phát thải gián tiếp (chẳng hạn Scope 2, Scope 3) là thách thức lớn.

Giải pháp chuyển đổi xanh hiệu quả nhất hiện nay: Điện mặt trời áp mái

Trong các giải pháp chuyển đổi xanh, điện mặt trời áp mái (Điện mặt trời mái nhà) là một trong những cách thức có tính khả thi cao, hiệu quả rõ rệt đối với nhiều doanh nghiệp bởi những ưu điểm vượt trội:

• Giảm phát thải: Nhà máy sử dụng điện lưới có hệ số phát thải lớn, chuyển sang sử dụng điện năng lượng mặt trời (hoặc điện năng lượng tái tạo) sẽ giúp giảm lượng phát thải gián tiếp từ điện tiêu thụ. Do đó, báo cáo phát thải (theo chuẩn quốc tế như GHG Protocol) sẽ được cải thiện.
• Tiết kiệm chi phí điện năng lâu dài: Đầu tư ban đầu có thể cao, nhưng bù lại, doanh nghiệp được giảm chi phí điện năng, giảm thuế CBAM, giảm rủi ro giao hàng bị trả lại hay phạt phí môi trường
• Tính khả thi về công nghệ và triển khai lắp đặt: Việt Nam hiện có nhiều nhà thầu điện mặt trời áp mái uy tín, có kinh nghiệm lắp đặt quy mô công nghiệp và thương mại (C&I), có kinh nghiệm tiếp thu công nghệ tốt. Điển hình như REEPRO, đã triển khai hơn 120 dự án quy mô C&I, có cụm dự án hơn 10000 kWp, REEPRO cũng là Tổng thầu triển khai dự án đầu tiên tại Việt Nam sử dụng công nghệ Micro Inverter tiên tiến…

CBAM không phải rào cản, mà là tín hiệu rõ ràng rằng thị trường đã thay đổi. Việc chuyển đổi xanh, đặc biệt là lắp đặt điện mặt trời áp mái, không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ thị trường xuất khẩu chiến lược, mở ra cơ hội tài chính, tín chỉ carbon và chuỗi cung ứng bền vững

Nếu doanh nghiệp cần tư vấn cụ thể về lộ trình xanh hóa với điện mặt trời áp mái phù hợp? REEPRO luôn sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá hiện trạng mái, đề xuất phù hợp với nhu cầu và giải pháp hiệu quả nhất về KỸ THUẬT – AN TOÀN – CHẤT LƯỢNG.

REEPRO – Hiện thực hoá mục tiêu phát triển bền vững với năng lượng mặt trời

Địa chỉ: 364 Cộng Hòa, P. Tân Bình, TP.HCM